De Europese Commissie heeft gewaarschuwd dat de nieuwe Spaanse eis om V16-noodzenders
verplicht te stellen in alle voertuigen mogelijk in strijd is met het
recht van de Europese Unie, omdat de Spaanse regering de Europese
Commissie niet op de hoogte heeft gesteld voordat de maatregel werd
aangenomen. Dit is een procedurele stap die is voorgeschreven in de
EU-wetgeving.
De
Europese Commissie heeft officieel bevestigd dat Spanje Brussel niet
op de hoogte heeft gesteld van de regelgeving die de installatie van
V16-noodzenders in voertuigen verplicht stelt, zoals vereist is onder
Richtlijn (EU) 2015/1535. Deze richtlijn verplicht lidstaten om
ontwerp-technische regelgeving aan de Commissie te melden voordat
deze wordt vastgesteld, om ervoor te zorgen dat deze geen
belemmeringen voor de interne markt van de EU vormt.
EU-Commissie
bevestigt gebrek aan melding
In
antwoord op een schriftelijke parlementaire vraag van Dolors
Montserrat, vicevoorzitter van de Europese Volkspartij (EPP) in het
Europees Parlement, verklaarde vicevoorzitter Stéphane Séjourné
van de Europese Commissie dat de Spaanse koninklijke decreten die ten
grondslag liggen aan de verplichte V16-regel en de bijbehorende
geolocatie-eis niet volgens de procedure van de richtlijn zijn
gemeld.
Ambtenaren
van de Commissie hebben verduidelijkt dat het uiteindelijk aan de
lidstaten is om te beoordelen of hun eigen ontwerp-maatregelen onder
de kennisgevingsplicht van de richtlijn vallen, en de Commissie heeft
niet expliciet aangegeven of Spanje in dit specifieke geval wettelijk
verplicht was om vooraf een kennisgeving te doen.
Mogelijke
juridische gevolgen benadrukt
Brussel
heeft duidelijk gemaakt dat het niet melden van een
ontwerp-technische regelgeving aanzienlijke juridische gevolgen kan
hebben. Volgens het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie (VWEU) kan de Commissie, indien een lidstaat zijn
kennisgevingsverplichtingen niet nakomt, handhavingsmaatregelen nemen
op grond van artikel 258 van het VWEU, in feite een formele
inbreukprocedure.
Bovendien
wijst de gevestigde jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU
erop dat nationale rechtbanken zich moeten onthouden van het
toepassen van technische regelgeving die niet correct is aangemeld,
waardoor de handhaving van de V16-vereiste van Spanje mogelijk in
twijfel wordt getrokken totdat de procedurele kwestie is opgelost.
De
binnenlandse markt en handelsbeperkingen
De
reactie van de Commissie wees ook op bredere zorgen over de gevolgen
voor de markt. Hoewel het gebruik van noodvoorzieningen langs de weg
momenteel niet op EU-niveau is geharmoniseerd, zou de invoering van
specifieke nationale technische eisen, zoals de gekoppelde
V16-waarschuwingslamp, in sommige gevallen een maatregel kunnen
vormen met een effect dat gelijkwaardig is aan een handelsbeperking
binnen de interne EU-markt.
Volgens
het EU-recht moeten dergelijke nationale eisen worden gerechtvaardigd
op grond van uitzonderingen in het Verdrag en evenredig zijn aan een
legitiem doel van algemeen belang. Zo niet, dan bestaat het risico
dat ze worden aangevochten als een belemmering voor het vrije verkeer
van goederen en diensten binnen de interne markt.
Politieke
en juridische reacties in Spanje
De
bevestiging van de Commissie heeft geleid tot kritiek en oproepen tot
verduidelijking vanuit de oppositie in Spanje. Dolors Montserrat
betoogde dat de reactie van de Commissie de "enorme juridische
onzekerheid" benadrukt die is ontstaan door het ontbreken
van voorafgaande kennisgeving. Ze benadrukte dat deze onzekerheid
zowel bestuurders als belanghebbenden in de industrie treft die
hebben geïnvesteerd in het voldoen aan de nieuwe eisen.
Montserrat
heeft de Spaanse regering opgeroepen om onmiddellijk duidelijkheid te
verschaffen over de vraag of de V16-regel volledig in overeenstemming
is met het EU-recht en om op transparante en verantwoorde wijze de
procedurele lacune op te vullen. Critici stellen dat de beslissing
van de regering om zonder kennisgeving door te gaan het vertrouwen in
overheidsinstellingen en de rechtszekerheid voor weggebruikers en
fabrikanten kan ondermijnen.
V16-vereisten
De
V16-waarschuwingslichten, die in Spanje sinds 1 januari van dit jaar
verplicht zijn, vervangen de traditionele waarschuwingsdriehoeken als
officieel middel voor het signaleren van pechgevallen, ongevallen of
stilstaande voertuigen. Deze waarschuwingslichten geven niet alleen
een visueel waarschuwingssignaal af, maar verzenden ook
geolocatiegegevens naar de Spaanse Directie-Generaal Verkeer (DGT),
waardoor de veiligheid langs de weg wordt verbeterd.
De
verplichting is vastgelegd in de Koninklijke Besluiten 159/2021 en
1030/2022, als onderdeel van de inspanningen om het aantal ongevallen
langs de weg te verminderen en de zichtbaarheid voor stilstaande
voertuigen te verbeteren, zodat de bestuurder het voertuig niet hoeft
te verlaten.
Onzekerheid
over handhaving en impact op de markt
Ondanks
de bevestiging door Brussel van het verzuim om een melding te
doen, heeft de Commissie niet expliciet verklaard of Spanje
voorafgaande goedkeuring had moeten aanvragen op grond van de
richtlijn, waardoor er enige juridische onduidelijkheid bestaat. Deze
onzekerheid heeft geleid tot discussies onder juridische deskundigen
en politici over de geldigheid en afdwingbaarheid van de huidige
V16-verplichting.
Sommige
commentatoren hebben gesuggereerd dat het verzuim om een melding
te doen, gebruikt zou kunnen worden als grond om de afdwingbaarheid
van boetes of andere sancties die aan de V16-vereiste zijn verbonden,
aan te vechten, mocht een rechter de procedurele schending als
significant beschouwen. De verwijzing van de Commissie naar de
EU-jurisprudentie onderstreept hoe technische procedurele regels
substantiële juridische gevolgen kunnen hebben voor nationale
regelgeving.
Wat
volgt?
De
Spaanse regering heeft nog niet publiekelijk aangegeven hoe zij van
plan is te reageren op de waarschuwing van Brussel. Juridische
deskundigen verwachten dat de autoriteiten de maatregel ofwel met
terugwerkende kracht bij de Commissie zullen indienen, ofwel een
rechtvaardiging zullen aanvoeren op grond van het EU-recht voor het
niet in eerste instantie melden ervan.
De
controverse legt ondertussen de bredere spanningen bloot rond
nationale initiatieven die zonder voorafgaande EU-evaluatie zijn
doorgevoerd en onderstreept het belang van procedurele naleving voor
het waarborgen van harmonisatie binnen de interne markt.
Terwijl
de juridische en politieke debatten zich ontvouwen, zullen miljoenen
Spaanse automobilisten en fabrikanten van V16-apparaten nauwlettend
volgen of dit procedurele geschil leidt tot juridische procedures of
aanpassingen van het huidige regelgevingskader.