- Een reeks stormen die de Spaanse winter veranderde
- Een land gebouwd voor droogte, niet voor overstromingen
- Voor klimaatwetenschappers is deze winter mogelijk meer dan alleen een ongebruikelijk seizoen
- Wat betekent dit voor buitenlanders die in Spanje wonen?
Spanje
heeft net de natste winter in bijna een halve eeuw achter de rug, met
een aanhoudende reeks stormen die rustige dorpjes in
overstromingsgebieden veranderden en noodevacuaties in delen van het
land noodzakelijk maakten.
Tussen
eind december en half februari trokken elf opeenvolgende stormen over
het Iberisch schiereiland, met recordhoeveelheden regen, plotselinge
overstromingen en aardverschuivingen tot gevolg.
Volgens
het Spaanse nationale meteorologische instituut AEMET is de regenval
in deze periode de hoogste in 47 jaar, wat een dramatische
verandering betekent voor een land dat zich veel meer zorgen maakt
over droogte dan over overstromende rivieren.
Voor
veel inwoners en buitnlanders in Zuid-Spanje waren de taferelen
indrukwekkend. Regio's die bekend staan om hun zonneschijn en
droge landschappen, zagen zich plotseling geconfronteerd met
overstroomde rivieren, beschadigde wegen en gemeenschappen die van de
buitenwereld waren afgesloten.
1. Een
reeks stormen die de Spaanse winter veranderde
Het
keerpunt kwam toen storm Leonardo het zuiden van het schiereiland
trof, met name Andalusië, met intense regen en krachtige winden.
In
sommige gebieden viel er in één dag tot wel 120 millimeter regen per vierkante meter,
terwijl de windstoten snelheden tot 150 kilometer per uur bereikten.
Wat begon als hevige regenval, mondde al snel uit in gevaarlijke
overstromingen in verschillende provincies.
In
de provincie Granada ondervonden kleine gemeenschappen de meest
dramatische gevolgen. In het dorp Bayacas, gelegen op de hellingen
van de Sierra Nevada, trad de rivier de Chico plotseling buiten zijn
oevers, waardoor straten overstroomden en belangrijke infrastructuur
beschadigd raakte.
Waterleidingen
scheurden door de druk en verschillende toegangswegen verdwenen onder
het water voordat de hulpdiensten ter plaatse konden komen. Bewoners
meldden dat bruggen instortten en auto's werden meegesleurd door de
kracht van het water.
De
autoriteiten bevestigden dat twee mensen om het leven kwamen tijdens
de storm, terwijl in verschillende dorpen evacuaties moesten worden
georganiseerd vanwege aardverschuivingen die nabijgelegen panden
bedreigden.
Voor de bevolking was de
snelheid waarmee de overstromingen zich verspreidden het meest
alarmerend. Velen zeiden dat de situatie binnen enkele uren
veranderde, waardoor rustige winterlandschappen veranderden in
taferelen die meer op een rampenfilm leken.
2. Een
land gebouwd voor droogte, niet voor overstromingen
Spanje
is niet onbekend met extreem weer, maar de infrastructuur van het
land is traditioneel ontworpen met watertekorten in gedachten, in
plaats van plotselinge, overvloedige regenval.
In
regio's zoals Andalusië kent het klimaat doorgaans meer dan 300
dagen zon per jaar, en een groot deel van het waterbeheersysteem is
gericht op het opslaan van regenwater tijdens incidentele stormen om
lange, droge zomers te kunnen doorstaan.
De
stormen van deze winter hebben echter de beperkingen van die aanpak
blootgelegd.
Verschillende
steden meldden dat waterleidingen onder druk bezweken, terwijl
aardverschuivingen wegen blokkeerden en reddingsoperaties
vertraagden. In sommige afgelegen gebieden waren bewoners tijdelijk
afgesneden van hulp van buitenaf.
In
de eerste uren van de overstromingen moesten de lokale bewoners vaak
zelf snel handelen. Bewoners bouwden tijdelijke barrières met
zandzakken en stenen, terwijl boeren probeerden de waterstroom weg te
leiden van akkers en huizen.
De
schade is niet beperkt gebleven tot gebouwen en wegen.
Zodra
de bodem verzadigd raakt na herhaalde regenval, verliest deze zijn
vermogen om water te absorberen. Dit verhoogt het risico op
aardverschuivingen en erosie, vooral in bergachtige gebieden. Ook
landbouwgrond is getroffen, waarbij sommige velden bedolven zijn
onder lagen modder en puin.
Wetenschappers
waarschuwen dat extreem weer vaker kan voorkomen.
3. Voor
klimaatwetenschappers is deze winter mogelijk meer dan alleen een
ongebruikelijk seizoen
Volgens
AEMET heeft Spanje nu acht opeenvolgende winters gehad die warmer
waren dan gemiddeld, iets wat nog nooit eerder in de nationale
metingen is voorgekomen.
Warmere
lucht kan meer vocht vasthouden, wat betekent dat wanneer er stormen
ontstaan, deze veel zwaardere regenval kunnen veroorzaken in kortere
tijd.
Meteoroloog
Rubén del Campo, woordvoerder van AEMET, legde uit dat stormen zoals
Leonardo deels intenser worden doordat de hogere temperatuur van de
oceaan de verdamping verhoogt, waardoor de atmosfeer verzadigd raakt
met vocht.
Wanneer
dat vocht tijdens een storm vrijkomt, kan de regenval snel extreme
niveaus bereiken.
Wetenschappers
zeggen dat de regio steeds vaker te maken kan krijgen met extreme
weerschommelingen, met lange droge periodes gevolgd door plotselinge,
intense stormen.
4. Wat
betekent dit voor buitenlanders die in Spanje wonen?
Voor
de grote expatgemeenschappen in heel Spanje, met name in Andalusië,
aan de Costa del Sol en in delen van Zuid-Spanje, was deze winter een
herinnering dat het klimaat van het land steeds minder voorspelbaar
wordt.
Veel
buitenlandse inwoners kiezen Spanje vanwege de milde winters en de
zon, maar de afgelopen maanden hebben laten zien hoe snel de
omstandigheden kunnen veranderen.
Lokale
autoriteiten herzien momenteel de noodhulpsystemen en infrastructuur
in overstromingsgevoelige gebieden, terwijl meteorologen waarschuwen
dat soortgelijke weerpatronen zich in de toekomst opnieuw kunnen
voordoen.
Het
goede nieuws is dat de waterstanden in de reservoirs aanzienlijk zijn
verbeterd, waardoor de zorgen over droogte in de aanloop naar de
zomer zijn afgenomen. Experts zeggen echter dat de uitdaging nu ligt
in het effectiever beheren van water wanneer extreem weer toeslaat.
Spanje
staat misschien nog steeds bekend om zijn zon, stranden en warme
klimaat, maar deze winter heeft een andere kant van het weer in het
land laten zien.
En
als wetenschappers gelijk hebben, zou de combinatie van droogte en
plotselinge, hevige stormen wel eens deel kunnen gaan uitmaken van de
nieuwe klimaatrealiteit van Spanje in de komende jaren.