Spoorwegchaos dreigt in Spanje, werknemers kondigen meerdere stakingen aan in november

1. De stakingen betreffen meerdere spoorwegmaatschappijen
2. Waarom gaan de spoorwegarbeiders staken?
3. Demonstratie gepland voor het Congres
4. Meer treinstakingen gepland in november
5. Worden de treindiensten beïnvloed?

Reizigers die in Spanje met de trein reizen, kunnen in november te maken krijgen met grote verstoringen. De spoorwegvakbonden hebben hun geplande staking van 17 november uitgebreid van Adif naar Renfe en de particuliere spoorwegmaatschappijen Iryo en Ouigo. Ook bij Adif is een aparte staking van 24 uur aangekondigd voor 19 november, bovenop de reeds verwachte verstoringen door de stakingen van de machinisten op 10 en 12 november.

Spoorwegmedewerkers eisen dringende verbeteringen in de veiligheidsprocedures, personeelsbezetting en communicatie op het Spaanse spoorwegnet. Nu meerdere vakbonden betrokken zijn, kan de actie in november de dienstverlening ver buiten de infrastructuurbeheerder beïnvloeden.

1. De stakingen betreffen meerdere spoorwegmaatschappijen

De oorspronkelijke 24-uursstaking werd overeengekomen door de ondernemingsraad van Adif, die vijf vakbonden vertegenwoordigt: CCOO, UGT, CGT, Sindicato Ferroviario (SF) en Sindicato de Circulación Ferroviario (SCF). Sinds die aankondiging op 3 november is de geplande actie uitgebreid. CCOO heeft zijn oproep uitgebreid naar werknemers van Renfe, Iryo en Ouigo. De mobilisatie op 17 november omvat de ondernemingsraden van Adif en Renfe, evenals de vakbondsafdelingen van CCOO bij de particuliere vervoerders.

De ondernemingsraad van Renfe is ook de formele procedure voor arbeidsconflicten gestart als stap richting staking. Semaf, de vakbond voor treinmachinisten, heeft afzonderlijk machinisten van acht spoorwegmaatschappijen opgeroepen om deel te nemen aan de mobilisatie op 17 november. De precieze mate van deelname per maatschappij moet nog worden vastgesteld.

2. Waarom gaan de spoorwegarbeiders staken?

De vakbonden willen dringende veranderingen in de organisatie en het beheer van het Spaanse spoorwegnet. CCOO stelt dat de scheiding van infrastructuurbeheer en treindienst de coördinatie en veiligheidsprocedures heeft verzwakt, met name wanneer verschillende maatschappijen dezelfde sporen delen. De vakbond pleit voor een publieke coöperatie van spoorwegmaatschappijen om de coördinatie tussen infrastructuurbeheer en treindienst te verbeteren.

De eisen volgen op de aanrijding van 28 oktober nabij Urda, waarbij een Renfe AVE-trein een Iryo-trein raakte die op het spoor was gestopt. Bij de ramp kwamen 69 mensen om het leven en werden de vragen over de veiligheid van het spoor en de afhandeling van incidenten opnieuw aangewakkerd.

De vakbond wil ook betere communicatie tussen controlecentra en maatschappijen, strengere veiligheidsprotocollen, voldoende personeel en beter opgeleide medewerkers. De ramp eiste 69 levens en leidde tot hernieuwde vragen over de veiligheid van het spoor en de afhandeling van incidenten.

Het onderzoek naar de oorzaak van de botsing staat los van de eisen van de vakbonden voor veranderingen in de hele sector.

3. Demonstratie gepland voor het Congres

De staking is niet de enige actie die spoorwegarbeiders van plan zijn. De vakbonden van Adif hebben ook een demonstratie georganiseerd voor het Spaanse Congres van Afgevaardigden in Madrid op maandag 16 november, de dag vóór de grote staking. Het protest is bedoeld om druk uit te oefenen op de politieke vertegenwoordigers om de veiligheid van het spoor en de organisatie van de sector aan te pakken. De ondernemingsraad van Adif komt op 18 november opnieuw bijeen om de ontwikkelingen te bespreken en te overwegen of verdere actie nodig is.

Er is ook nog een tweede 24-uurs staking van Adif gepland. SCF heeft stakingen aangekondigd voor zowel 17 als 19 november, nadat de onderhandelingen over het arbeidsconflict zonder akkoord zijn geëindigd. De vakbond eist meer personeel in de verkeersleidingscentra en stations, evenals wijzigingen in de technische voorschriften die volgens hen de veilige werking van treinen belemmeren.

4. Meer treinstakingen gepland in november

De actie van 17 november is niet de eerste verstoring waarmee reizigers te maken krijgen. Semaf handhaaft haar oproep tot een volledige staking bij Renfe op 10 november, gevolgd door gedeeltelijke werkonderbrekingen op 12 november. De machinisten eisen vooruitgang op het gebied van spoorveiligheid, een herziening van de rijtijden en duidelijkere procedures voor het geven van waarschuwingen bij slecht weer.

Alferro heeft ondertussen haar eigen geplande werkonderbrekingen op 10 en 12 november verplaatst naar 17 november, in een poging zich aan te sluiten bij de bredere mobilisatie. De afzonderlijke actie van Semaf op de eerdere data blijft van kracht. CSIF heeft ook haar steun uitgesproken voor de geplande protesten bij het spoor en zegt stakingen en demonstraties van Adif en Renfe te zullen steunen.

5. Worden de treindiensten beïnvloed?

De omvang van de verstoring is nog niet duidelijk. Hoewel de vakbonden hun respectievelijke stakingen hebben aangekondigd, zijn de minimale dienstregelingen voor 17 en 19 november nog niet gepubliceerd in de meest recente rapporten. De betrokkenheid van meerdere vervoerders betekent dat reizigers er niet van uit moeten gaan dat de verstoringen beperkt blijven tot de diensten van Renfe. Adif beheert de infrastructuur die door verschillende spoorwegmaatschappijen wordt gebruikt, en stakingen van machinisten en ander personeel van de vervoerders kunnen individuele diensten direct beïnvloeden.

Iedereen die van plan is om rond 10, 12, 17 of 19 november te reizen moet voor vertrek de updates van zijn of haar treinvervoerder raaadplegen.

Een rapport van de Spaanse overheid beveelt een verhoging van het minimumloon met 4,9% aan tot 1.281 euro

1. Er zijn drie scenario'seconomi

De adviescommissie stelt een verhoging van 60 euro per maand voor om de inflatie te compenseren, maar er is geen consensus over dit voorstel en de vakbond UGT roept op tot aanpassing ervan voordat het wordt goedgekeurd.

De Spaanse regering heeft zich ten doel gesteld de nieuwe verhoging van het minimumloon voor 2027 vóór de verkiezingen goed te keuren. Tweede vicepremier Yolanda Díaz heeft een deadline gesteld om het rapport met de aanbevolen verhoging vóór het lange weekend in november gereed te hebben. 

Het ongeluk in Urda heeft de plannen van de regering in de war gestuurd, maar het ministerie van Arbeid beschikt al over een eerste rapport waarin wordt geadviseerd het minimumloon met 4,9% te verhogen tot 1.281 euro bruto per maand, uitbetaald in 14 termijnen. Dit om twee doelen te bereiken: het minimumloon op minimaal 60% van het gemiddelde nettoloon te houden en te voorkomen dat het koopkracht verliest door de stijgende inflatie.

Dit voorstel geniet echter niet de steun van alle partijen en de vakbond UGT roept op tot aanpassing voordat het wordt goedgekeurd. De vakbond heeft bezwaar tegen de bewering in het document dat, als de inkomstenbelastingaftrek zou worden aangepast, degenen die het nationale minimumloon verdienen een nettoloon zouden ontvangen dat iets hoger ligt dan 60% van het gemiddelde nettoloon in 2026. Tenzij die bewering wordt aangepast, zullen ze het document niet steunen, zo hebben vakbondsbronnen bekend gemaakt.

Dit eerste voorstel voor een loonsverhoging zou een stijging van 60 euro per maand betekenen ten opzichte van de huidige 1.221 euro, waardoor het bruto jaarsalaris uitkomt op 17.934 euro, een stijging van 840 euro, tegen een achtergrond van een jaar-op-jaar inflatie van 4,9% in oktober.

1. Er zijn drie scenario's

Dit is echter niet het enige voorstel. Het 45 pagina's tellende voorlopige document schetst drie scenario's, afhankelijk van de nagestreefde doelstellingen en de uiteindelijke fiscale behandeling van dit inkomen.

De belangrijkste aanbeveling is gebaseerd op de veronderstelling dat het minimumloon feitelijk vrijgesteld blijft van inkomstenbelasting, zoals het geval is geweest in de afgelopen twee boekjaren via een staatsregeling voor belastingvermindering voor de laagstbetaalden: Dit is een toezegging die zowel de huidige regering als de PP, mocht die aan de macht komen, hebben gedaan. Op basis daarvan achten de experts een verhoging van 4,9% noodzakelijk om het verlies aan koopkracht te compenseren.

De commissie stelt echter een tweede optie voor: de verhoging beperken tot 2,7%, tot maximaal 1.254 euro per maand, te betalen in 14 termijnen. Dit zou voldoende zijn om het nettoloon van iemand met het minimumloon op 60% van het geschatte gemiddelde nettoloon voor 2026 te brengen, de benchmark die experts hanteren. De berekening komt uit op 16.409 euro netto per jaar, oftewel 1.172 euro per maand in 14 termijnen.

Dit alternatief zou de prijsstijging echter niet compenseren. Daarom geeft het rapport de voorkeur aan een verhoging van 4,9%, die het bereiken van de loonbenchmark combineert met het behoud van de koopkracht. De commissie waarschuwt echter dat haar berekeningen gebaseerd zijn op het geschatte gemiddelde nettoloon voor 2026, wat betekent dat er een vertraging is. Als de lonen in 2027 opnieuw stijgen, zou het minimumloon onder de 60% van het werkelijke gemiddelde loon voor dat jaar kunnen dalen.

Het derde scenario introduceert een belangrijke verandering. Wat zou er gebeuren als het minimumloon onderworpen zou worden aan inkomstenbelasting en er geen belastingvoordelen zouden worden toegekend om die belastingdruk te compenseren?

In dit scenario, dat onwaarschijnlijk is, schatten experts dat het minimumloon met 11% verhoogd zou moeten worden, tot 1.356 euro bruto per maand, uitbetaald in 14 termijnen, om ervoor te zorgen dat de werknemer hetzelfde netto referentiebedrag blijft ontvangen. De berekening is gebaseerd op het geval van een alleenstaande zonder kinderen of ouders ten laste en zonder handicap, en hanteert een gemiddeld inhoudingspercentage van 7,03%, bovenop de sociale premies.

Deskundigen benadrukken dat er nog steeds een gebrek aan gegevens is om de naleving van het minimumloon en de effecten ervan op de werkgelegenheid nauwkeurig te meten. Ze pleiten daarom voor verbetering van de statistieken en voor het koppelen van informatie van de sociale zekerheid en de belastingdienst. De commissie is van mening dat het nationale minimumloon heeft bijgedragen aan de vermindering van de loonongelijkheid, maar wijst erop dat de impact ervan op de armoede in huishoudens ook afhangt van factoren zoals het aantal werkenden en de gezinssamenstelling.